پاک کردن انواع لکه از اسکراب و روپوش پزشکی
ریختن خون، بتادین، جوهر خودکار یا پماد روی لباس کار برای کادر درمان اتفاق عجیبی نیست؛ اما انتخاب روش اشتباه میتواند لکه را ماندگار کند، رنگ اسکراب پزشکی را تغییر دهد یا به بافت روپوش پزشکی آسیب بزند. در این راهنما، روش پاک کردن لکههای رایج از اسکراب و روپوش را بهصورت مرحلهبهمرحله توضیح میدهیم.
قبل از لکهگیری این ۶ کار را انجام دهید
- برچسب مراقبت لباس را بخوانید. دمای آب و مواد مجاز روی برچسب، مقدم بر هر توصیه عمومی است.
- سریع اقدام کنید. لکه تازه معمولاً بسیار آسانتر از لکه خشکشده پاک میشود.
- لکه را نمالید. با دستمال سفید و تمیز روی آن ضربه بزنید تا پخش نشود.
- از پشت لکه آبکشی کنید. این کار آلودگی را به بیرون از الیاف هدایت میکند.
- ماده لکهبر را آزمایش کنید. ابتدا مقدار کمی از آن را روی درز داخلی یا بخش پنهان لباس بزنید.
- تا محوشدن لکه از خشککن و اتو استفاده نکنید. گرما ممکن است لکه باقیمانده را تثبیت کند.
جدول سریع پاک کردن لکه از اسکراب و روپوش
| نوع لکه | اقدام فوری | پاککننده مناسب | مهمترین ممنوعیت |
|---|---|---|---|
| خون | آبکشی از پشت با آب سرد | شوینده آنزیمدار | آب داغ، اتو و خشککن |
| بتادین و ید | جذب اضافه و آبکشی سرد | شوینده مایع؛ در لکه سخت تیوسولفات سدیم | مالش شدید و مخلوطکردن مواد |
| ترشحات بدن | رعایت پروتکل آلودگی | شوینده آنزیمدار و لکهبر اکسیژنه مجاز | تکاندادن یا شستوشوی لباس عفونی در محل |
| جوهر | قرار دادن دستمال جاذب زیر لکه | الکل طبی پس از تست رنگ | مالش، اسپری مو و خشککن |
| پماد و چربی | برداشتن اضافه بدون پخشکردن | شوینده مایع قوی | شروع کار با آب خالی |
| چسب پانسمان | سفتکردن با یخ و تراش آرام | الکل طبی یا لکهبر سازگار با پارچه | کندن خشن و مصرف بیبررسی استون |
پاک کردن لکه خون از اسکراب یا روپوش سفید
خون یک لکه پروتئینی است و گرما میتواند آن را در بافت پارچه تثبیت کند. به همین دلیل، شروع کار با آب سرد مهمترین اصل است.
- اگر لباس مشمول پروتکل آلودگی مرکز درمانی نیست، دستکش بپوشید و لکه تازه را از پشت زیر جریان آرام آب سرد بگیرید.
- مقداری شوینده مایع آنزیمدار روی لکه بزنید و بدون سایش شدید، آن را بهآرامی در الیاف پخش کنید.
- لباس را حداقل ۳۰ دقیقه در آب سرد یا ولرمِ رو به سرد بخیسانید.
- طبق برچسب لباس بشویید و پیش از خشککردن، محل لکه را بررسی کنید.
- اگر هاله باقی مانده است، روی بخش پنهان ثبات رنگ را بسنجید؛ سپس آباکسیژنه ۳ درصد را فقط ۱ تا ۳ دقیقه روی لکه قرار دهید، کامل آبکشی و دوباره شستوشو کنید.
برای خون خشکشده: خیساندن با شوینده آنزیمدار را طولانیتر کنید و چرخه را تکرار کنید. جوشاندن لباس یا ریختن مستقیم وایتکس روی لکه، قدم اول مناسبی نیست.
پاک کردن لکه بتادین از روپوش و اسکراب
بتادین حاوی پوویدون آیوداین است و لکه قهوهای آن روی روپوش سفید واضحتر دیده میشود. سرعت عمل و آبکشی از پشت، شانس پاکشدن را بیشتر میکند.
- مایع اضافه را با دستمال سفید جذب کنید؛ لکه را نسابید.
- پارچه را از پشت با آب سرد آبکشی کنید.
- شوینده مایع لباس را روی لکه بزنید، چند دقیقه طبق دستور محصول صبر کنید و لباس را بشویید.
- اگر لکه باقی ماند، برای لباس رنگی از لکهبر اکسیژنه سازگار با پارچه و طبق برچسب محصول استفاده کنید.
- برای لکه مقاوم ید، محلول رقیق تیوسولفات سدیم میتواند مؤثر باشد؛ استفاده از آن باید دقیقاً طبق دستور محصول و پس از تست روی بخش پنهان انجام شود.
پاک کردن ترشحات بدن از لباس پزشکی
خون، ترشحات زخم، بزاق، خلط، ادرار، مدفوع و استفراغ ممکن است حامل عوامل بیماریزا باشند. اگر آلودگی در زمان ارائه خدمت رخ داده یا ماهیت مایع مشخص نیست، ابتدا دستورالعمل کنترل عفونت محل کار را اجرا کنید؛ تمیزشدن ظاهری لباس به معنی ایمنشدن آن نیست.
برای آلودگیهایی که شستوشوی شخصی آنها مجاز اعلام شده است:
- دستکش بپوشید و مواد جامد را با وسیله یکبارمصرف، بدون فشار به داخل الیاف بردارید.
- لکه را با آب سرد آبکشی کنید.
- شوینده آنزیمدار را طبق دستور محصول استفاده کنید.
- لباس را با گرمترین دمایی بشویید که برچسب مراقبت اجازه میدهد.
- در صورت مجازبودن، برای هاله باقیمانده از لکهبر اکسیژنه استفاده کنید و پیش از خشککردن نتیجه را بررسی کنید.
پاک کردن لکه جوهر خودکار و ماژیک
- چند لایه دستمال سفید یا پارچه جاذب زیر لکه قرار دهید.
- پس از تست ثبات رنگ، کمی الکل طبی ۷۰ درصد را از پشت لکه با پنبه یا دستمال سفید اعمال کنید.
- هر بار که جوهر به دستمال زیرین منتقل شد، بخش تمیز آن را جایگزین کنید.
- پارچه را کامل آبکشی کنید، شوینده مایع بزنید و سپس بشویید.
- اگر لکه باقی مانده، مراحل را قبل از خشککردن تکرار کنید.
چرا اسپری مو پیشنهاد نمیشود؟ فرمول اسپریهای امروزی یکسان نیست و ممکن است روغن، عطر یا مواد تثبیتکننده آن لکه تازهای ایجاد کند. برای جوهر، الکل طبی یا لکهبر مخصوص انتخاب قابلکنترلتری است.
پاک کردن لکه پماد، وازلین و مواد چرب
- ماده اضافه را با لبه قاشق بردارید؛ آن را روی پارچه پخش نکنید.
- برای لکه تازه، مقدار کمی پودر جاذب مانند تالک یا نشاسته ذرت روی محل بریزید، ۱۰ تا ۱۵ دقیقه صبر کنید و سپس پودر را پاک کنید.
- شوینده مایع قوی یا لکهبر پیش از شستوشو را روی دو طرف لکه بزنید.
- لباس را با گرمترین آب مجاز روی برچسب بشویید.
- پیش از خشککردن زیر نور مناسب بررسی کنید؛ لکه چربی در حالت خیس ممکن است کمتر دیده شود.
پاک کردن چسب پانسمان و اثر لیبل
- چند تکه یخ را داخل کیسه بگذارید و روی چسب نگه دارید تا سفت شود.
- چسب اضافه را با لبه کند قاشق بهآرامی جدا کنید.
- پس از تست روی قسمت پنهان، مقدار کمی الکل طبی یا لکهبر مخصوص چسب را با دستمال سفید روی باقیمانده بزنید.
- محل را آبکشی و لباس را طبق برچسب بشویید.
استون میتواند به بعضی الیاف مصنوعی و رنگ پارچه آسیب بزند؛ برای اسکرابهای ترکیبی، بدون شناسایی جنس پارچه و دستور تولیدکننده از آن استفاده نکنید.
تفاوت لکهگیری روپوش سفید و اسکراب رنگی
- روپوش سفید: سفیدکننده کلردار فقط زمانی قابل استفاده است که برچسب لباس صراحتاً اجازه دهد. مصرف مستقیم و غلیظ میتواند الیاف را ضعیف یا زرد کند.
- اسکراب رنگی: لکهبر اکسیژنه سازگار با رنگ معمولاً انتخاب محتاطانهتری است، اما همچنان باید روی بخش پنهان آزمایش شود.
- پارچههای کشی: حرارت زیاد و مواد قوی میتوانند به الیاف کشسان آسیب بزنند. دمای درجشده روی برچسب را رعایت کنید.
برای انتخاب دمای شستوشو، خشککردن و اتوکشی مناسب، راهنمای کامل شستوشو و نگهداری اسکراب پزشکی را نیز بخوانید.
مواد شویندهای که هرگز نباید مخلوط شوند
اگر لکه بعد از شستوشو باقی ماند چه کنیم؟
- لباس را داخل خشککن نگذارید و اتو نکنید.
- نوع لکه را دوباره بررسی و همان پیشتیمار مناسب را تکرار کنید.
- برای لباس رنگی یا دارای کش، ماده قویتر را بدون تست استفاده نکنید.
- اگر رنگ پارچه بر اثر سفیدکننده، بنزوئیل پراکسید یا ماده شیمیایی تغییر کرده باشد، مشکل «لکه» نیست و شستوشو رنگ ازبینرفته را بازنمیگرداند.
چکلیست کوتاه لکهگیری
- برچسب لباس را بخوانید.
- آلودگی عفونی را از لکه معمولی تشخیص دهید.
- سریع و بدون مالش اقدام کنید.
- پاککننده را روی قسمت پنهان آزمایش کنید.
- برای خون و لکههای پروتئینی از آب سرد شروع کنید.
- تا پاکشدن کامل لکه از گرما استفاده نکنید.
- هیچ پاککنندهای را با وایتکس مخلوط نکنید.
پرسشهای متداول
آیا آب داغ لکه خون را پاک میکند؟
خیر. آب داغ میتواند پروتئین خون را در الیاف تثبیت کند. ابتدا از آب سرد و شوینده آنزیمدار استفاده کنید.
آیا آباکسیژنه برای اسکراب رنگی مناسب است؟
ممکن است رنگ بعضی پارچهها را روشن کند. پیش از مصرف آباکسیژنه ۳ درصد، آن را روی درز داخلی آزمایش و مدت تماس را کوتاه نگه دارید.
بهترین روش پاک کردن لکه بتادین از روپوش سفید چیست؟
لکه تازه را از پشت با آب سرد آبکشی کنید، شوینده مایع بزنید و بشویید. برای لکه مقاوم، لکهبر اکسیژنه مجاز یا تیوسولفات سدیم طبق دستور محصول قابل بررسی است.
آیا میتوان اسکراب آلوده به خون را در خانه شست؟
اگر آلودگی هنگام ارائه خدمت رخ داده است، تصمیم با پروتکل مرکز درمانی است. لباس آلوده را در محل تکان ندهید یا آبکشی نکنید و آن را در محفظه تعیینشده تحویل دهید.
چرا لکه بعد از شستوشو و خشککردن سختتر پاک میشود؟
گرمای خشککن و اتو میتواند بعضی لکهها را در الیاف تثبیت کند. همیشه قبل از خشککردن، لباس خیس را زیر نور بررسی کنید.
آیا وایتکس برای همه روپوشهای سفید مناسب است؟
خیر. جنس پارچه، دوخت، چاپ و الیاف کشسان ممکن است با سفیدکننده کلردار آسیب ببینند. فقط در صورت اجازه برچسب مراقبت از آن استفاده کنید.
منابع و دامنه بازبینی
این راهنما با استفاده از توصیههای CDC درباره منسوجات آلوده در مراکز درمانی، راهنمای OSHA برای لباسهای آلوده، راهنمای لکهبری American Cleaning Institute و منابع نساجی دانشگاه جورجیا تدوین و در شهریور ۱۴۰۵ بازبینی شده است. این مطلب جایگزین پروتکل کنترل عفونت مرکز درمانی یا دستور سازنده لباس و شوینده نیست.
اگر پس از لکهگیری به لباس تازه نیاز دارید، میتوانید مدلهای ست اسکراب پزشکی و روپوش پزشکی را در چیزگی ایران بررسی کنید.